Luật Thương mại điện tử 122/2025: checklist cho người bán, sàn và livestream

Xuất bản · Cập nhật · Thương mại điện tửKinh doanh onlineBảo vệ người tiêu dùng

Lưu ý pháp lý: Bài viết cập nhật đến ngày 01/08/2026, nhằm mục đích phổ biến thông tin. Khi áp dụng cho mô hình cụ thể, hãy đối chiếu văn bản gốc và hướng dẫn của Bộ Công Thương, cơ quan quản lý trực tiếp.

Luật Thương mại điện tử số 122/2025/QH15 và Nghị định 248/2026/NĐ-CP cùng có hiệu lực từ ngày 01/07/2026. Luật điều chỉnh không chỉ website và sàn truyền thống mà cả mạng xã hội có hoạt động thương mại, livestream bán hàng, tiếp thị liên kết và nền tảng xuyên biên giới.

1. Ai chịu trách nhiệm trong một giao dịch online?

Một giao dịch có thể có nhiều chủ thể:

  • Người bán: chịu trách nhiệm về hàng hóa, thông tin, giá, nguồn gốc, thực hiện hợp đồng và nghĩa vụ thuế.
  • Nền tảng: xác thực người bán, công khai quy chế, quản lý dữ liệu, tiếp nhận phản ánh và xử lý nội dung/hàng hóa vi phạm theo phạm vi luật định.
  • Người livestream/KOL/KOC: chịu trách nhiệm với thông tin mình cung cấp và phải được xác thực danh tính theo cơ chế của nền tảng.
  • Bên tiếp thị liên kết: phải minh bạch vai trò, liên kết/mã giới thiệu và nội dung quảng bá.
  • Đơn vị thanh toán, vận chuyển: thực hiện nghĩa vụ chuyên ngành, đồng thời tạo dữ liệu chứng minh quá trình giao dịch.

Việc “chỉ là người giới thiệu” không tự động loại trừ trách nhiệm nếu người đó trực tiếp đưa ra cam kết sai về công dụng, chất lượng, nguồn gốc, giá hoặc bảo hành.

2. Nghĩa vụ của người bán

Người bán nên chuẩn hóa hồ sơ trước khi mở gian hàng:

  • Thông tin định danh, đăng ký kinh doanh và mã số thuế chính xác.
  • Tên, địa chỉ liên hệ, phương thức tiếp nhận khiếu nại.
  • Mô tả hàng hóa/dịch vụ, giá và toàn bộ chi phí người mua phải trả.
  • Nguồn gốc, cảnh báo an toàn, điều kiện sử dụng theo nhóm hàng.
  • Chính sách giao hàng, đổi trả, hoàn tiền, bảo hành.
  • Điều kiện của chương trình khuyến mại và thời gian áp dụng.

Thông tin phải nhất quán trên trang sản phẩm, livestream, tin nhắn chốt đơn và hóa đơn. Nếu livestream nói “bảo hành 24 tháng” nhưng trang sản phẩm ghi 12 tháng, doanh nghiệp tự tạo rủi ro tranh chấp.

3. Nền tảng phải xác thực trước khi cho bán

Theo khung mới, nền tảng phải xác thực người bán trước khi cho phép cung cấp hàng hóa, dịch vụ; quản lý và công khai quy chế hoạt động; lưu giữ thông tin; phối hợp cơ quan có thẩm quyền; tiếp nhận báo cáo và gỡ bỏ gian hàng, sản phẩm hoặc nội dung vi phạm theo yêu cầu và quy trình áp dụng.

Đối với doanh nghiệp vận hành marketplace, quy trình onboarding nên có:

  1. Xác thực danh tính/chủ thể và thông tin thuế.
  2. Đối chiếu ngành nghề, giấy phép hoặc điều kiện kinh doanh.
  3. Đánh giá nhóm hàng cấm, hạn chế và hàng cần chứng nhận.
  4. Phê duyệt tài khoản nhận tiền.
  5. Ghi log người duyệt, thời điểm và phiên bản tài liệu.
  6. Tái xác thực định kỳ hoặc khi dữ liệu thay đổi bất thường.

4. Livestream bán hàng: lời nói cũng là thông tin thương mại

Người livestream phải được xác thực. Các thông tin về công dụng, chất lượng, xuất xứ, giá, bảo hành, số lượng còn lại hoặc khả năng cung ứng phải trung thực và có căn cứ.

Một quy trình enterprise nên chuẩn bị trước:

  • Kịch bản có danh sách tuyên bố được phép và tuyên bố bị cấm.
  • Hồ sơ chứng minh cho công dụng, chứng nhận, giá gốc và khuyến mại.
  • Người kiểm duyệt bình luận ghim, mã giảm giá và liên kết mua.
  • Lưu bản ghi, thời lượng, tài khoản tham gia và sản phẩm được giới thiệu.
  • Cơ chế dừng livestream, đính chính và thông báo người mua nếu phát hiện sai.

Không nên dùng các câu tạo khan hiếm giả như “chỉ còn 3 sản phẩm” nếu dữ liệu tồn kho không chứng minh được.

5. Tiếp thị liên kết phải minh bạch

Với affiliate, người xem cần nhận biết được nội dung có mục đích thương mại và mối liên hệ lợi ích. Doanh nghiệp nên thể hiện rõ:

  • Ai là người bán và ai chỉ là người giới thiệu.
  • Liên kết hoặc mã nào tạo hoa hồng.
  • Giá, ưu đãi và điều kiện có thay đổi qua liên kết hay không.
  • Trách nhiệm xử lý đơn, đổi trả và khiếu nại thuộc về ai.

Hợp đồng affiliate cần điều khoản về nội dung được phép, phê duyệt trước khi đăng, quyền yêu cầu gỡ, lưu bằng chứng và bồi hoàn khi đối tác đưa thông tin sai.

6. Bảo vệ người mua theo toàn bộ hành trình

Trước khi đặt hàng, người mua phải có đủ thông tin để quyết định: chủ thể bán, đặc tính chính, giá, nguồn gốc, điều kiện giao dịch, đổi trả, bảo hành và khiếu nại. Sau khi đặt, hệ thống cần gửi xác nhận có thể lưu lại; không thiết kế nút hoặc lựa chọn gây nhầm lẫn.

Trong xử lý khiếu nại, nên giữ một mã vụ việc xuyên suốt qua chăm sóc khách hàng, kho, vận chuyển, thanh toán và người bán. Mốc thời gian, quyết định hoàn tiền và lý do từ chối phải có thể truy vết.

7. Mạng xã hội và tài khoản kinh doanh

Quy định mới hướng tới phân biệt tài khoản giao tiếp thông thường với tài khoản có hoạt động thương mại. Doanh nghiệp và cá nhân bán hàng qua mạng xã hội cần công khai vai trò thương mại, cung cấp thông tin người bán và không dựa vào định dạng “bài đăng cá nhân” để né nghĩa vụ.

Nếu nhân viên dùng tài khoản cá nhân để livestream cho công ty, hợp đồng và quy chế nội bộ phải làm rõ quyền sử dụng nội dung, quyền truy cập tài khoản, trách nhiệm dữ liệu khách hàng và cách xử lý khi nhân viên nghỉ việc.

8. Nền tảng xuyên biên giới

Khung mới đặt nghĩa vụ với nền tảng nước ngoài cung cấp dịch vụ vào Việt Nam. Theo thông tin công bố của Bộ Công Thương, nền tảng không nhất thiết phải lập thêm một pháp nhân mới, nhưng phải chỉ định một pháp nhân tại Việt Nam để thực hiện các nghĩa vụ theo luật khi thuộc trường hợp áp dụng.

Người bán Việt Nam không nên chờ nền tảng tự xử lý toàn bộ. Hãy lưu hợp đồng nền tảng, điều khoản phiên bản áp dụng, báo cáo giao dịch, thuế bị khấu trừ và dữ liệu khách hàng được phép sử dụng.

9. Checklist 45 ngày cho doanh nghiệp

  • Lập bản đồ website, ứng dụng, sàn, tài khoản mạng xã hội và kênh livestream.
  • Xác định vai trò pháp lý trên từng kênh: người bán, nền tảng, affiliate hay đơn vị hỗ trợ.
  • Chuẩn hóa hồ sơ xác thực người bán và tái xác thực.
  • Kiểm tra trang sản phẩm có đủ giá, nguồn gốc, đổi trả, bảo hành, khiếu nại.
  • Ban hành quy trình phê duyệt kịch bản livestream và quảng cáo affiliate.
  • Lưu bằng chứng chấp thuận điều khoản và xác nhận đơn hàng.
  • Thiết lập kênh báo cáo hàng hóa/nội dung vi phạm và SLA xử lý.
  • Kiểm tra thời hạn lưu trữ, phân quyền và chuyển dữ liệu cho cơ quan có thẩm quyền.
  • Đối chiếu nghĩa vụ thuế với cơ chế khấu trừ của từng nền tảng.

10. Tình huống mẫu: KOL nói quá công dụng

Một KOL livestream sản phẩm chăm sóc sức khỏe và tự thêm tuyên bố “điều trị dứt điểm” không có trong tài liệu được duyệt.

Doanh nghiệp nên lập tức lưu bản ghi và phạm vi tiếp cận, dừng nội dung/quảng cáo, yêu cầu đính chính, khóa mã affiliate, xác định đơn phát sinh trong khoảng thời gian vi phạm và thông báo phương án cho người mua. Sau sự cố, cập nhật điều khoản hợp đồng và dùng danh sách câu cấm trong hệ thống duyệt kịch bản. Chỉ xóa video là chưa đủ vì giao dịch và thiệt hại có thể đã phát sinh.

Nguồn chính thức

Đọc tiếp: Cách tính thuế bán hàng trên sàn và Luật Quản lý thuế 108/2025.